İran'dan atılan füze. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: Provokasyona gelmeyiz

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Toplantısı'nın ardından konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Savaşın daha fazla yayılmasını istemiyoruz" ifadelerini kullandı. Türkiye'ye düşen füzeyle ilgili ise "Provokasyona gelmeyiz" derken "İran'dan başka füze gelmemesi gerektiğini ilettik." dedi.

Türkiye ve Dönem Başkanı Azerbaycan'ın yanı sıra üye ülkeler Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın temsil edileceği toplantıda, teşkilat bünyesindeki son gelişmeler ve gelecek dönemde atılacak adımlar değerlendirilecek, güncel küresel ve bölgesel meseleler hakkında kapsamlı istişareler gerçekleştirildi.

Dışişleri Bakanı Fidan toplantının ardından açıklamalarda bulundu. 

Fidan, “Uluslararası hukukun hiçe sayıldığı bu günlerde Türk dünyası olarak daha fazla dayanışma göstermemiz gerektiğinin farkındayız.” dedi. 

Bakan Fidan'ın açıklamasından öne çıkanlar şöyle;

“Orta Doğu'da yaşanan gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Savaşın daha fazla yayılmasını istemiyoruz. Bugünde tek seçenek diplomasidir diyoruz ve buna devam ediyoruz. İsrail'in yayılmacı ve bölücü gündemi bilinmektedir. Biz ise dost ve kardeş ülkelerle birlikte barıştan yana tutum sergiledik. Diğer taraftan üçüncü ülkeleri hedef alan saldırıları da en güçlü biçimde kınadığımızı belirtmek istiyorum. 

PEZEŞKİYAN'IN AÇIKLAMALARI

Fidan, "Bu hafta içinde ülkemizin ve Azerbaycan'ın hedef alınması karşı karşıya bulunduğumuz riskin ne kadar büyük olduğunu bir kez daha göstermiştir." diyerek, benzer hadiselerin tekrarlanmaması gerektiğini tekrar tekrar hatırlattıklarını aktardı.

"Hava sahasını başka ülkelere kullandırmayan, kendi ülkelerinde bulunan diğer askeri üslerin kullanılmasına izin vermeyen ülkelerin sivil altyapılarına saldırmak, enerji altyapılarına saldırmak doğru bir strateji değil." ifadelerini kullanan Fidan, bu ülkelerin son yıllarda bölgesel kalkınma, altyapı ve istikrar için kolektif bir çaba içinde olduğuna işaret etti.

Fidan, "Bu, bölgede cereyan etmekte olan İsrail yayılmacılığının da biraz da ekmeğine yağ sürmek olur. Bunun doğru bir strateji olmadığını söyledik." dedi.

"(İran Cumhurbaşkanı) Sayın (Mesud) Pezeşkiyan'ın bugün bu şekilde yaptığı açıklama, tam da bizim oturttuğumuz bağlamda. 'Saldırıya izin vermeyen, saldırmayan bir yere biz de saldırmayacağız. Şu ana kadar da saldırdığımız için özür dileriz.' açıklaması esas itibarıyla bizim altını çizdiğimiz bir açıklama." diyen Fidan, bu açıklamaya yönelik İran'da çeşitli şerhler düşüldüğünü ancak bunun İran sisteminin kendi içindeki bir durum olduğunu kaydetti. 

Konuşmasının ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Fidan, İranlı yetkililerle yıllardır devam eden çok yakın temasları olduğunu belirtti.

Fidan, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları başlamadan önce dahi Türkiye'nin Tahran yönetiminin belirli kriz durumlarında ne türden tedbir alacaklarına yönelik fikir sahibi olduğunu kaydetti.

Türkiye'nin bu konudaki çizgisini bozmadığına işaret eden Fidan, "Kendilerine bölgeden ve bir ülkeden saldırı gelmediği sürece o ülkelere saldırı yaparak baskı üretme aracı stratejisi kendi savaş stratejileri açısından da doğru değil. Bölge stratejisi açısından da doğru değil." ifadelerini kullandı.

Fidan, İran'a uzun yıllardır ABD ile nükleer konusunda büyük problem yaşadıklarını hatırlattıklarına dikkati çekerek, bu konuda İran'a bölgedeki istikrarı ve komşularla iyi ilişkiyi esas alan sorunları masaya yatırıp çözme iradesiyle hareket etmelerine yönelik nasihatta bulunduklarını aktardı.

İran'ın şu anda zor günlerden geçtiğini belirten Fidan, "Allah gerçekten İran halkının yardımcısı olsun." dedi.

TÜRKİYE'YE DÜŞEN FÜZE

Fidan, Türkiye'nin hava sahasına girerken vurulan füzeye işaret ederek, "Biz kolay kolay provokasyona gelen bir ülke değiliz. Kendi güvenliğimizi savunmada çok şükür hiçbir sıkıntımız yoktur. Ama diğer taraftan da provokasyona gelme, bir savaşın içine çekilme ne demek onu da gayet iyi biliyoruz." şeklinde konuştu.

İranlı yetkililerle Türk hava sahasına girerken imha edilen füzeye ilişkin konuştuklarını belirten Fidan, şöyle devam etti:

"Bu, eğer yolunu kaybetmiş bir füze ise başka bir konu ama bu bir defaya mahsus gelir, bunun devamı gelecekse ki bizim size tavsiyemiz aman diyeyim dikkat edin böyle bir maceraya İran'da hiç kimse atılmasın. Çünkü Türkiye şu ana kadar defaatle yani dostluğunu, durduğu yerdeki düzgün çizgiyi, barışa olan hizmeti sürekli ortaya koymuştur. İran yıllardır yaptırım altındadır. Birçok uygulamaya maruz kalmıştır ama gerçekten bölgede belli prensiplerle, ilkelerle doğru düzgün, şeffaf hareket eden ender ülkelerden biri de Türkiye olmuştur."

Fidan, şu anda Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı düzeylerinde hem bölgesel aktörlerle hem de küresel aktörlerle yoğun bir diplomasi trafiği olduğunu belirterek, "Dünya kamuoyunun genelinde ortak bir görüş oluşmuş durumda hemen hemen. Hiç kimse bu savaşın ne bölgenin ne de insanlığın faydasına olduğuna inanmıyor. Ağırlıklı görüş ise bu savaşın mevcut haliyle bir an önce durması gerektiği yönünde." değerlendirmesinde bulundu.

KÜRT GRUPLARA SİLAH İDDİASI

ABD'nin Kürt grupları örgütleyerek İran'da yönetimi devirmek istediğine yönelik iddialara ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, Milli İstihbarat Teşkilatının ve Milli Savunma Başkanlığının bu türden faaliyetleri çok yakından takip ettiğini anlattı.

Fidan, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı telefon görüşmesinde bu konuyu ele aldığını, Rubio'nun böyle bir çaba içerisinde olmadıklarını söylediğini aktardı.

İsrail'in bu konudaki niyetinin "sır olmadığını" vurgulayan Fidan, şöyle konuştu:

"İsrail uzun yıllardır bölgedeki Kürt gruplarını bir proxy olarak, vekil unsuru olarak kullanma konusunda bir strateji benimsemiştir. Şu anda İran'daki devam eden süreçte de Kürt grupların bu şekilde kullanma stratejisini kendileri belli çevrelerde deklare etmeye devam etmektedir. Amerika, İsrail'in bu stratejisine ne kadar destek verir, ne kadar kendini ondan ayırır, nerede nötr durur? Bunlar hep yakın farklı renkler ama sonuçları belli itibariyle farklı olan şeyler olabilir. Bunları yakından takip ediyoruz."

Bakan Fidan, İran'da sivil savaş çıkarmayı hedefleyen etnik veya dinsel fay hattı etrafında çarpışmayı hedefleyen bütün senaryolara karşı olduklarını belirterek, bunun en tehlikeli senaryo olduğunu vurguladı.

Hem Batıyı hem de Doğuyu bu senaryoya karşı uyardıklarını ifade eden Fidan, şunları söyledi:

"Bu sadece İran'daki masum sivil halkın daha fazla acı çekmesine, hayat kaybetmesine yol açmayacak. Aynı zamanda milyonlarca insanın yerlerinden edilmesine, civar ülkelere ve ötesine mülteci olarak gitmesine sebep olabilecek bir senaryo. Umuyoruz ki, bölgedeki Kürt kanaat önderleri bu türden tarihi bir sorumluluğu sırtlanacak bir yanlış içerisinde olmazlar."

Fidan, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani, Taliban ve diğer aktörlerle de iletişim içinde olduklarını kaydederek, "Irak ve Suriye'den sonra bölgemizde, İran'da da çok uzun sürecek bir belirsizlik, savaş ve karışıklık ortamının çıkması hiç kimsenin menfaatine değildir. Başta 560 küsur kilometre sınırı olan biz Türkiye olmak üzere. İran büyük bir ülkedir, büyük bir nüfusu vardır. Buradaki her türlü iç kriz bölgeye çarpan etkisiyle yayılır. Onun için bunu durdurmanın ve kontrol altına almanın da şu anda arayışı içerisindeyiz."

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN TDT BAKANLARINI KABUL ETTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi toplantısı kapsamında İstanbul'da bulunan Genel sekreter Kubanıçbek Ömüraliyev ile üye ülkelerin dışişleri bakanlarını kabul etti. 

Dolmabahçe Çalışma Ofisi'ndeki kabulde, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Özbekistan Dışişleri Bakanı Bahtiyor Saidov, Kırgızistan Dışişleri Bakanı Ceenbek Kulubayev ile Kazakistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Alibek Bakayev yer aldı. 

Görüşmede ayrıca Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii kaynaklar bakanı Alparslan Bayraktar ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran'da yer aldı.

TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI

Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, 3 Ekim 2009'da Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile kuruldu. Konseyin ismi, 2021'de İstanbul Zirvesi'nde alınan bir kararla "Türk Devletleri Teşkilatı" (TDT) olarak değiştirildi.

Teşkilatın ana hedefleri, Türk devletleri arasında karşılıklı güven ortamının pekiştirilmesi, siyasi dayanışmanın güçlendirilmesi, ekonomik ve teknik işbirliğinin geliştirilmesi ve derinleştirilmesi, Türk dünyasının tarihi ve kültürel birikimlerinin kayıt altına alınması ve tanıtılmasını sağlamak.

Sekretaryası İstanbul'da bulunan TDT'nin, halihazırda 5 üyesi (Türkiye, Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan) ve 4 gözlemcisi (Macaristan, Türkmenistan, KKTC, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı) bulunuyor.

Teşkilatın müteakip Gayriresmi Zirvesi, bu yılın ilk yarısında Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenecek.

Yılın ikinci yarısında yapılacak olan TDT 13. Zirvesi'ne ise Türkiye ev sahipliği yapacak.