Yeni bir demans türü olabilir: Hasta, tek bir sese karşı takıntı geliştirdi
Nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkek, belirli bir motor sesine karşı yoğun bir hayranlık geliştirdi.
“Demans” dendiğinde çoğu insanın aklına hafıza kaybı gelir. Ancak uzmanlara göre demans her zaman yalnızca hafızayı etkilemez; hastalığın farklı türleri çok çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilir.
Yeni yayımlanan bir vaka çalışması, nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkeğin belirli bir motor sesine karşı yoğun bir hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu bulgunun yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun önemli bir özelliğine işaret edebileceğini söylüyor.
Demans, günlük yaşamı etkileyecek kadar ciddi bilişsel sorunları tanımlamak için kullanılan genel bir terim. En yaygın tür olan Alzheimer hastalığı genellikle hafıza kaybıyla ilişkilendirilse de, farklı demans türleri farklı semptomlara yol açabiliyor.
FRONTOTEMPORAL DEMANS
Bunlardan biri olan frontotemporal demans ise çoğunlukla 65 yaşından önce ortaya çıkıyor ve beynin alın bölgesinin arkasında ve kulakların üzerinde bulunan frontal ve temporal lobları etkiliyor.
Bu beyin bölgeleri; kişilik, davranış, planlama, problem çözme, dil, bilgi işleme ve sesleri anlama gibi birçok işlevde rol oynuyor. Bu nedenle hastalık genellikle davranış veya dil becerilerinde değişimlerle kendini gösteriyor.
Frontotemporal demansın üç ana türü bulunuyor:
- Davranışsal varyant (kişilik ve davranış değişimleri)
- Akıcı olmayan varyant (konuşma üretiminde zorluk)
- Semantik varyant (kelime ve anlam bilgisinde bozulma)
Ancak bazı araştırmacılar, dördüncü bir türün de var olabileceğini düşünüyor.
MOTOR SESİNE KARŞI BEKLENMEDİK HAYRANLIK
Araştırmacıların “CP” olarak adlandırdığı 68 yaşındaki hasta, Spitfire savaş uçaklarının motor seslerine karşı sıra dışı bir ilgi geliştirdi.
Eşi, bu davranışı demans teşhisinden yaklaşık iki yıl önce fark etti. Bir havaalanına yakın yaşayan CP, eski savaş uçakları evlerinin üzerinden geçtiğinde yaptığı her işi bırakıp dışarı koşuyor, uçaklara el sallıyor ve motor seslerini duyduğunda mutluluktan gözyaşı döküyordu. Hastalık öncesinde böyle bir ilgisi hiç olmamıştı.
İlginç olan ise bu ilginin son derece spesifik olmasıydı. CP diğer uçak seslerine tepki vermiyor, genel olarak uçaklara ya da araçlara özel bir merak göstermiyordu.
Bunun yanında kuş seslerinden ve tiz sesli insanlardan rahatsız olmaya başlamıştı. Müzik konusunda da aşırı seçici hale gelerek cover parçaları sevmiyor, yalnızca orijinal kayıtları tercih ediyordu.
KİŞİLİK DEĞİŞİMLERİ DE ÇIKTI
Motor seslerine duyduğu ilginin başlamasından birkaç yıl önce CP’de belirgin kişilik değişimleri ortaya çıktı. Daha sinirli ve huysuz hale geldi, çevresine karşı duygusal olarak uzaklaştı ve sosyal davranışlarını kontrol etmekte zorlanmaya başladı.
Örneğin ailede yaşanan bir ölüme kayıtsız kalması veya konuşan insanların sözünü sık sık kesmesi, hastalık öncesinde hiç göstermediği davranışlardı.
Ayrıca mizah anlayışını kaybetti, tatlı yiyeceklere düşkünlük geliştirdi, satranç ve kelime bulmacalarına takıntılı hale geldi.
Dikkat çekici biçimde hafızasında veya dil yetilerinde belirgin bir sorun görülmedi.
“SAĞ TEMPORAL VARYANT” YENİ BİR TÜR OLABİLİR
Belirtilerin başlamasından yaklaşık beş yıl sonra CP’ye davranışsal varyant frontotemporal demans teşhisi kondu. Ancak araştırmacılar hastanın aslında “sağ temporal varyant” olarak adlandırılan daha yeni bir alt tipe sahip olduğunu düşünüyor.
Bu isim, beyin dokusu kaybının çoğunlukla sağ temporal lobda görülmesinden geliyor. Bu bölge özellikle sosyal ipuçları gibi sözsüz bilgileri anlamada ve kavramlara anlam yüklemede önemli rol oynuyor.
Beyin taramaları, CP’nin bu bölgesinde ciddi doku kaybı olduğunu gösterdi.
İŞİTME ALGISINI DEĞİŞTİREBİLİR
Araştırmacılara göre vaka, demansın insanların sesleri algılama biçimini değiştirebileceğini de gösteriyor.
İşitme kaybı ile demans arasında uzun süredir bir bağlantı bilinse de ilişkinin yönü hâlâ tartışmalı. Medyada sıkça işitme kaybının demansa yol açtığı öne sürülse de, bazı bilim insanları demansın işitsel değişimlere neden olabileceğini düşünüyor.
CP’nin yalnızca hastalık başladıktan sonra belirli seslere karşı aşırı ilgi geliştirmesi bu ihtimali destekleyen bir örnek olarak değerlendiriliyor.
Alzheimer araştırmaları da benzer şekilde, arka plan gürültüsü içinden tek bir sesi ayırt edebilme yetisinde bozulmanın demansın yaygın belirtilerinden biri olduğunu gösteriyor.
